Arama motorları nelerdir? Google, Bing, Yandex ve yapay zekâ araması

Arama motorları, internetteki web sayfalarını tarayan, içeriklerini bir dizindeDizinArama motorunun sorgulara yanıt seçmek için kullandığı, web sayfaları hakkında bilgi içeren veri tabanı. saklayan ve kullanıcının yazdığı sorguyla ilgili sonuçları belirleyip sıralayarak aradığı bilgiye ulaşmasına yardımcı olan yazılım sistemleridir.

Biz işletmenin arama görünürlüğünü Google, Bing ve Yandex’teki dizin durumundan başlayarak değerlendiririz. Ardından yapay zekâ aramasının hangi kaynakları kullandığına bakarız. Google’da bulunan bir sayfanın Bing’de de bulunduğunu varsaymayız; aynı şekilde, bir panelde siteyi doğrulamayı arama sonucunda görünmekle eş tutmayız.

Arama motoru nedir?

Arama motoru, kullanıcının sorgusuyla ilgili web sayfalarını bulup sıralayan yazılımdır. İşleyişinde tarama, dizine alma ve sıralama birbirini izler. Tarama sayfanın keşfedilip okunmasıdır; dizine alma, sayfanın arama sisteminin sonuç havuzuna kabul edilmesidir. Sıralama ise sorgu geldiğinde hangi sonuçların hangi sırada gösterileceğini belirler.

Google, Bing ve Yandex arama motoru örnekleridir. Tarayıcının arama ayarını değiştirmekle bir sitenin bu motorlarda bulunmasını sağlamak farklı işlerdir.

Üç ihtimal var:

1. Tanım veya ödev için örnek aranıyor → Arama motorunu sorguya göre sonuç sıralayan yazılım olarak tanımlar, Google, Bing ve Yandex’i örnek veririz.
2. Tarayıcıda kullanılan arama motoru değiştirilecek → Tarayıcının arama ayarına bakarız; site doğrulama paneli bu işlemin yeri değildir.
3. İşletmenin sitesi aramada bulunmuyor → İlgili motorun panelinde doğrulamayı, sayfanın dizin durumunu ve tarama erişimini inceleriz.

Türkiye’de kullanılan arama motorları hangileridir?

Türkiye’de kullanılan arama motorları Google, Yandex ve Bing’dir. StatCounter’ın Ağustos ölçümünde Google aramaların %80,9’unu, Yandex %17,5’ini, Bing %0,9’unu aldı; yaklaşık her altı aramadan biri Yandex’te yapılır. Oranlar aydan aya oynadığı için önceliği sitenin kendi ziyaretçi dağılımıyla belirleriz.

Bu motorların her biri kendi dizinini kullanır. Google’ın kontrol paneli Search Console, Bing’in paneli Bing Webmaster Tools, Yandex’in paneli Yandex Webmaster’dır. Yahoo ve DuckDuckGo’nun genel web sonuçları ise büyük ölçüde Bing’den gelir.

Pazardaki sırayı bir sitenin trafik dağılımı olarak okumayız. Biz önceliği belirlerken GA4’teki organik ziyaretleri webmaster panellerindeki gösterim ve tıklamalarla karşılaştırırız. Böylece ülke genelindeki kullanım ile işletmenin kendi görünürlüğünü ayrı değerlendiririz.

Yapay zekâ arama motoru nasıl çalışır?

Yapay zekâ arama motoru, web kaynaklarından aldığı bilgiyi işleyerek bağlantı listesinin yanında veya yerine yazılmış bir yanıt sunar. Kaynaklara erişim biçimi hizmete göre değişir; bütün yapay zekâ aramalarını tek bir dizine bağlamayız.

Google AI Overview ve AI Mode, Google dizinini kullanır. Google Arama Merkezi’nin “AI features and your website” belgesine göre bu alanlar için özel işaretleme gerekmez; sayfanın dizinde bulunması ve sonuçlarda açıklama gösterimine uygun olması gerekir.

ChatGPT arama, OAI-SearchBot taramasından ve Bing dâhil üçüncü taraf arama sağlayıcılarından yararlanır (OpenAI bot belgesi ve ChatGPT arama yardım sayfası). Microsoft Copilot’un web araması Bing altyapısını kullanır. Perplexity ise PerplexityBot ile tarama yapar ve kendi dizinini geliştirir.

Tablodaki ayrım Google Arama Merkezi, OpenAI bot belgesi, Microsoft Bing Webmaster yönergeleri ve Perplexity tarayıcı belgesine dayanır. Dizine alınmak, yapay zekâ yanıtında kaynak seçilmek değildir. Bing kaydı ChatGPT’nin bütün kaynak yollarını açıklamaz; Google’daki sıralama da Copilot’un Bing üzerinden sayfaya eriştiğini kanıtlamaz.

Sitenizin arama motoru kaydı nasıl kontrol edilir?

Sitenizin kayıt durumunu Google Search Console, Bing Webmaster Tools ve Yandex Webmaster panellerindeki doğrulama bilgileriyle kontrol ederiz. Panelde doğrulama, sitenin yönetim yetkisini kanıtlar; sayfanın dizinlenmesi ise motorun o sayfayı sonuç havuzuna almasıdır. Doğrulanmış site ile dizindeki sayfa sayısı aynı bilgi değildir.

Search Console doğrulamasının ardından Bing Webmaster Tools’a geçeriz. Google’daki doğrulanmış siteyi içe aktarmak, Bing’de doğrulamayı kolaylaştırır (Microsoft Bing Webmaster Tools yardım belgeleri). Bu işlemden sonra site haritasını ve önemli sayfaların dizin durumunu yine Bing’in panelinde denetleriz.

Kayıttan ölçüme uzanan yöntemimiz beş adımdan oluşur:

1. Search ConsoleAlan adını DNS kaydıyla doğrular, site haritasını gönderir, Sayfalar raporundan dizin durumunu inceleriz.
2. Bing Webmaster ToolsSearch Console’dan içe aktarmayla doğrular, site haritasını kontrol eder, URL denetimiyle önemli sayfalara bakarız.
3. Yandex WebmasterSiteyi ekler, meta etiket veya DNS ile doğrular, site haritasını gönderir ve bölge ayarını kontrol ederiz.
4. IndexNowAnahtar dosyasını siteye yerleştirir, yeni ve güncellenen adresleri Bing ile Yandex’in katıldığı ortak bildirim yoluna iletiriz.
5. KontrolMotorlarda site:alanadi.com sorgusunu çalıştırır, GA4 kaynak/ortam raporundaki google / organic, bing / organic ve yandex / organic satırlarını inceleriz.

IndexNow bir kayıt paneli değil, adres değişikliklerini bildirme protokolüdür. Anahtar dosyası bildirim yetkisini doğrular. Google bu protokole katılmadığı için Search Console işlemleri ayrı yürür; bildirim dizinlenme garantisi vermez (IndexNow katılımcı listesi ve sık sorulan sorular).

GA4’te ziyaret görmek sayfaya trafik geldiğini gösterir; ziyaret görmemek sayfanın dizinde bulunmadığını kanıtlamaz. Bu yüzden dizin durumunu panelden, gelen organik trafiği ölçüm raporundan okuruz.

Arama motorlarında görünmeyen site için ne yapılır?

Arama motorlarında görünmeyen sitede önce dizin durumu ve bot erişimi, ardından içerik ve ölçüm kontrol edilir. Biz Google’da bulunmayı bütün motorlarda görünürlük için yeterli saymayız. Yapılacak işi mevcut duruma göre seçeriz.

Üç ihtimal var:

1. Google’da varsınız, Bing’de yoksunuz → Bing Webmaster Tools doğrulamasını, site haritasını ve URL denetimini kontrol ederiz. IndexNow ile adresi bildirir, ardından dizin durumuna yeniden bakarız; bildirim gönderildi diye işlemi tamamlanmış saymayız.
2. Google’da ve Bing’de varsınız, yapay zekâ yanıtlarında yoksunuz → Sitenin robots.txt dosyasında OAI-SearchBot ve PerplexityBot erişimini, sayfanın doğrudan yanıtını ve marka bilgilerinin tutarlılığını kontrol ederiz. Tarama izni erişimi açar; kaynak seçimini tek başına sağlamaz.
3. Google’da ve Bing’de varsınız, Yandex’ten trafik gelmiyor → Yandex Webmaster doğrulamasına, bölgeye ve Türkçe sayfaların dizin durumuna bakarız. Sayfalar dizindeyse sorgu, gösterim, tıklama ve ölçüm kurulumunu inceleriz.

Yapay zekâ yanıtlarında kaynak seçilmesini GEO danışmanlığı kapsamında içerik ve erişim yönünden ayrıca değerlendiririz. Kontrolü aynı sorguyla yapar, yanıtta gösterilen kaynak sayfayı inceleriz. Böylece yalnız ziyaret sayısından hareketle erişim ya da içerik sorunu teşhisi koymayız.

Yandex arama motoru Türkiye’de neden önemli?

Yandex arama motoru, Türkiye’de aramaların %17,5’ini alan ikinci motor olduğu ve kendi dizinini kullandığı için ayrı bir görünürlük kontrolü gerektirir. Google’daki sıralama Yandex’e taşınmaz; Yandex Webmaster kaydı ve dizin denetimi bu nedenle ayrıca yapılır (StatCounter Türkiye, Yandex Webmaster belgeleri).

Yandex’in yandex.com.tr adresi Türkçe arayüz sunar. Biz Yandex Webmaster’da site haritasını ve bölgeyi kontrol eder, Türkçe sayfaların dizinde bulunup bulunmadığını inceleriz. Bölgeyi işletmenin hizmet alanıyla eşleştiririz; adres ve iletişim bilgilerinin sitede tutarlı olması gerekir (Yandex Webmaster, site bölgesi belgesi).

Yandex, IndexNow bildirimlerini destekler. Ancak bildirim gönderilmiş olması ziyaret geldiğini göstermez. GA4’te “yandex / organic” satırı yoksa Yandex Webmaster’daki sorgu, gösterim ve tıklama verisini ölçümle karşılaştırırız. Dizinde bulunan sayfanın trafik getirmemesiyle dizinde hiç bulunmaması farklı sorunlardır; yapılacak işi bu ayrım belirler.

Arama motorlarında görünürlükte sık yapılan hatalar

Kayıt ile dizinlenmeyi eş tutmak, bot erişimini topluca kapatmak ve yalnız Google sırasını ölçmek görünürlük denetimini eksik bırakır. Biz kontrol sırasında şu ayrımları kullanırız:

• Yalnız Search Console’a bakmak: Bing ve Yandex’teki tarama ve dizin durumunu kendi panellerinden doğrularız.
• Arama botlarını topluca engellemek: Sitenin robots.txt kurallarında Bingbot, OAI-SearchBot ve PerplexityBot erişimini ayrı kontrol ederiz.
• IndexNow bildirimini dizinlenme saymak: Bildirimden sonra ilgili motorun sayfa denetimine döneriz.
• Yalnız Google sırasını ölçmek: GA4 kaynak/ortam kırılımındaki Bing ve Yandex ziyaretlerini de değerlendiririz.
• Yandex bölgesini kontrol etmemek: Bölge bilgisini işletmenin hizmet alanı ve sitedeki bilgilerle eşleştiririz.
• Site haritasını göndermeyi yeterli görmek: Motorun haritayı işlediğini ve önemli sayfaların dizin durumunu ayrıca denetleriz.

Biz SEO danışmanlığı çalışmasında önce erişimi ve dizin durumunu doğrularız. Ardından sayfanın hangi sorgularda gösterildiğini, tıklama alıp almadığını ve yapay zekâ yanıtlarında kaynak seçilip seçilmediğini ayrı değerlendiririz. Teknik kontrol, içerik ve ölçüm konularındaki diğer açıklamalar SEO yazılarımız içinde yer alır.

Sık sorulan sorular